Για την υπόλοιπη Ευρώπη η απερχόμενη ισπανική κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ αποτέλεσε μία εξαίρεση, που τόλμησε να πει όχι στους εκβιασμούς του Τραμπ για αύξηση των εξοπλισμών και έδειξε συνεπή αλληλεγγύη και στην Παλαιστίνη και στην Ουκρανία, που κράτησε χαμηλά το κόστος της ενέργειας και μείωσε τους έμμεσους φόρους ΦΠΑ και ΕΦΚ, που αναζωογόνησε την οικονομία, την τέταρτη στην Ε.Ε., αύξησε σημαντικά βασικό μισθό και συντάξεις και νομιμοποίησε την εργασία 500.000 μεταναστών.
Για τους ίδιους τους Ισπανούς τα πράγματα είναι πιο περίπλοκα :
Το πρώτο μεγάλο πρόβλημα ήταν οι κοινοβουλευτικοί συσχετισμοί.
Η κυβέρνηση συνασπισμού των Σοσιαλιστών του PSOE και της συνεργασίας των μεγαλύτερων αριστερών κομμάτων (Sumar) δεν στηριζόταν στην πλειοψηφία της Βουλής αλλά στην ανοχή κάποιων περιφερειακών και αυτονομιστικών κομμάτων μπροστά στον κίνδυνο της Δεξιάς.
Αυτό σήμαινε επίπονες διαπραγματεύσεις για κάθε ψηφοφορία, που όμως δεν εμπόδισε τελικά την ψήφιση 200 νόμων (και στις δύο κυβερνητικές τετραετίες).
Στην Ελλάδα πάντως κάποιοι θα την αποκαλούσαν «κυβέρνηση ηττημένων».
Ένα άλλο ήταν η λυσσαλέα αντιπολίτευση του δεξιού λαϊκού κόμματος (PP), που αναδείχτηκε πρώτο αλλά χωρίς πλειοψηφία στις εκλογές του 2023. Με τη βοήθεια του ακροδεξιού και φασίζοντος Vox, που γνωρίζει θεαματική άνοδο τελευταία, καλά σχεδιασμένων επιχειρήσεων σκανδαλολογίας αλλά και της διεθνούς υπονόμευσης, στην οποία έχει πάρει πρόθυμα μέρος και η ελληνική Δεξιά. Ας ξέρουμε ότι οι κυβερνήσεις των 17 περιφερειών («Αυτονομιών»), σε κάποιες από τις οποίες, κυρίως Καταλονία και Χώρα των Βάσκων, προβάλλονται και αιτήματα εθνικής αυτοδιάθεσης, διαθέτουν συνταγματικά ευρείες αρμοδιότητες – αποκλειστικές μάλιστα, αν δεν ζητήσουν κυβερνητική βοήθεια ! Έτσι, ενώ για κάποιες μεγάλες καταστροφές, όπως οι πλημμύρες στη Βαλένθια ή οι πυρκαγιές σε Καστίλη – Λεόν και Μαδρίτη, ευθυνόταν η ανεπάρκεια των δεξιών τοπικών κυβερνήσεων, υπήρξε συστηματική προσπάθεια να αποδοθούν στην κυβέρνηση.
Το δε πρόσφατο μεταναστευτικό κύμα στη Θέουτα, ισπανικό θύλακα στη μαροκινή ακτή, για τα παρασκήνια του οποίου έχουμε να μάθουμε περισσότερα στο μέλλον, χρεώθηκε στον «εθνικό μειοδότη» Σάντσεθ.
Ο αρχηγός του Vox μάλιστα δεν δίστασε να τον αποκαλέσει «υποψήφιο του Μαρόκου».
Η πρόσφατη έξαρση του κινήματος εναντίον των εξώσεων, στο οποίο σημειωτέον η Ισπανία έχει μεγάλη παράδοση, έδωσε την ευκαιρία στον Σάντσεθ να αποδείξει το ταλέντο και το ένστικτό του στην πολιτική στρατηγική. Είναι αλήθεια ότι μέχρι τότε το PSOE, παρά την πίεση των αριστερών εταίρων του και του κινήματος, υπήρξε αρκετά διστακτικό στη λήψη δραστικών μέτρων προστασίας της κατοικίας. Κι’ αυτό επειδή ένα μεγάλο μέρος της εκλογικής του βάσης είναι ιδιοκτήτες.
Η βίαιη έξωση της 87χρονης Μαρικάρμεν από το σπίτι της στη Μαδρίτη, λόγω υπερβολικής αύξησης του ενοικίου από τους κερδοσκόπους νέους ιδιοκτήτες και ύστερα από 60 χρόνια συνεχούς κατοίκησης, πυροδότησε ένα μεγάλο κύμα διαμαρτυρίας και αλληλεγγύης, με επίκεντρο την πλατεία Πουέρτα ντελ Σολ και αντανάκλαση στις μεγάλες ισπανικές πόλεις.
Η κυβέρνηση ανταποκρίθηκε στα καθήκοντα της συγκυρίας και έφερε προς ψήφιση δύο έκτακτα νομοθετήματα κατά των εξώσεων.
Καταψηφίστηκαν φυσικά από PP και Vox αλλά και από την κοντόθωρη, αυτονομιστική κατά τα λοιπά, καταλανική δεξιά (Hunts), με αποτέλεσμα να απορριφθεί στην κοινοβουλευτική ψηφοφορία.
Η απόρριψη έδωσε την ευκαιρία στον Ισπανό πρωθυπουργό να προκηρύξει εκλογές για τις 29 Νοεμβρίου με άξονα το στεγαστικό ενώ η Μαρικάρμεν άφησε την τελευταία της πνοή στο νοσοκομείο. Στην πρώτη προεκλογική του ομιλία, στο προάστιο Ντος Ερμάνας της Σεβίλλης, ο Σάντσεθ τόνισε ότι σκοπός των εκλογών είναι να δικαιωθούν τα λόγια της «κανείς άλλος δεν πρέπει να υποφέρει ό,τι υπέφερα εγώ».
Προηγουμένως Δεξιά και Ακροδεξιά είχαν αρνηθεί στα αντιπροσωπευτικά σώματα, όπου διαθέτουν την απόλυτη πλειοψηφία – Γερουσία, Αυτονομία της Μαδρίτης και Δήμο Μαδρίτης – να τηρήσουν σιγή ενός λεπτού στη μνήμη της. Και η Κυβέρνηση όμως πέρασε τα νομοθετήματα στην προσωρινή Βουλή, που θα διαρκέσει μέχρι τις εκλογές.
Για να λύσει τον γρίφο της στάσης των ιδιοκτητών, το PSOE ισχυρίζεται ότι τα μέτρα κατοχυρώνουν μια συμμαχία ενοικιαστών και μικρής ιδιοκτησίας απέναντι στους κερδοσκόπους.
Οι πρώτες δημοσκοπήσεις συγκλίνουν στην ισχυρή παρουσία του Vox αλλά αποκλίνουν ως προς την πρωτοκαθεδρία. Οι ιδιωτικές καταγράφουν πλεονέκτημα της Δεξιάς αλλά αυτή του Κέντρου Κοινωνιολογικών Ερευνών των Σοσιαλιστών.
Ένα βασικό ερώτημα, που ίσως κρίνει το τελικό αποτέλεσμα σε 45 μέρες, είναι, ποιά ατζέντα θα κυριαρχήσει προεκλογικά : το στεγαστικό, για το οποίο τα 3/4 των Ισπανών συμφωνούν ότι πρέπει να ληφθούν μέτρα, ή οι εθνικιστικές δημαγωγίες περί Θέουτας κλπ.
Το άλλο μεγάλο στοίχημα των Σοσιαλιστών και της Αριστεράς είναι να κινητοποιήσουν το εκλογικό σώμα σε μια χώρα χωρίς υποχρεωτική ψηφοφορία. «Με γεμάτες κάλπες κερδίζει ο λαός. με άδειες όσοι κινούν τα νήματα», επιμένει ο Σάντσεθ.
Πάντως, ύστερα από προσφυγή της Δεξιάς, το Ανώτατο Δικαστήριο μπλόκαρε το δικαίωμα ψήφου εκατοντάδων χιλιάδων Ισπανών υπηκόοων, κατοίκων εξωτερικού και απογόνων όσων εξορίστηκαν στη διάρκεια του φρανκισμού.
Για τις δύσκολες διεργασίες στην ισπανική Αριστερά και κυρίως τον Συνασπισμό, που πλέον λέγεται «Frente Amplio» (Πλατύ Μέτωπο) και κατέληξε στην υποψηφιότητα της πρώην Δημάρχου Βαρκελώνης Άντα Κολάου ως επικεφαλής, ίσως χρειαστεί επόμενο άρθρο.
Προς το παρόν περιοριζόμαστε στην αυτονόητη σημασία των ισπανικών εκλογών για όλη την Ευρώπη.