Ένα ακόμη πολυνομοσχέδιο του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ψηφίστηκε , φέρνοντας ένα ευρύ πλέγμα φορολογικών, κοινωνικών και οικονομικών παρεμβάσεων. Οι διατάξεις του επηρεάζουν άμεσα πολίτες, επιχειρήσεις, επαγγελματίες, αγρότες και ιδιοκτήτες ακινήτων, ενώ παράλληλα επιχειρούν να δώσουν απαντήσεις σε ζητήματα που απασχολούν εδώ και χρόνια την πραγματική οικονομία.
Οι σημαντικότερες αλλαγές αφορούν τις ρυθμίσεις οφειλών, την αύξηση του ακατάσχετου, τη στεγαστική πολιτική, τις κοινωνικές ενισχύσεις και τη στήριξη του πρωτογενούς τομέα. Το ερώτημα, ωστόσο, παραμένει αν οι παρεμβάσεις αυτές αρκούν για να αντιμετωπίσουν τα βαθύτερα προβλήματα του φορολογικού και οικονομικού περιβάλλοντος.
Ρύθμιση οφειλών: μια αναγκαία παρέμβαση
Αναμφίβολα, η διάταξη που συγκεντρώνει το μεγαλύτερο ενδιαφέρον είναι η δυνατότητα ρύθμισης οφειλών προς το Δημόσιο και τους ασφαλιστικούς φορείς έως και σε 72 μηνιαίες δόσεις. Στη ρύθμιση μπορούν να ενταχθούν φυσικά και νομικά πρόσωπα, εργοδότες, αυτοαπασχολούμενοι, ελεύθεροι επαγγελματίες και αγρότες, για οφειλές προς τον e-ΕΦΚΑ και τους λοιπούς Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης που αφορούν χρονικές περιόδους έως και την 31η Δεκεμβρίου 2023.
Πρόκειται για μια πρωτοβουλία που μπορεί να προσφέρει σημαντική διευκόλυνση σε χιλιάδες οφειλέτες. Ωστόσο, είναι σημαντικό να γίνει κατανοητό ότι τέτοιες ρυθμίσεις δεν αφορούν κυρίως τους στρατηγικούς κακοπληρωτές, αλλά επιχειρήσεις και επαγγελματίες που βρέθηκαν αντιμέτωποι με σοβαρά προβλήματα ρευστότητας.
Στην πράξη, πολλές επιχειρήσεις καλούνται να πληρώσουν ΦΠΑ και φόρο εισοδήματος για τιμολόγια που έχουν εκδώσει αλλά δεν έχουν ακόμη εισπράξει. Το φορολογικό μας σύστημα βασίζεται στην αρχή του δεδουλευμένου και όχι της πραγματικής είσπραξης, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται οφειλές ακόμη και όταν τα χρήματα δεν έχουν φτάσει ποτέ στο ταμείο της επιχείρησης.
Παρά τη θετική κατεύθυνση της ρύθμισης, υπάρχει μία σημαντική αδυναμία. Σε αντίθεση με προηγούμενες αντίστοιχες παρεμβάσεις, δεν προβλέπεται καμία μείωση ή διαγραφή μέρους των προσαυξήσεων. Αντιθέτως, οι προσαυξήσεις ενσωματώνονται εξ ολοκλήρου στο ποσό της ρύθμισης, ενώ επιβαρύνονται και με τον προβλεπόμενο τόκο. Έτσι, για αρκετούς οφειλέτες η μηνιαία δόση παραμένει υψηλή και δεν καθίσταται πραγματικά βιώσιμη.
Επιπλέον, η δυνατότητα αυτή αφορά μόνο οφειλές που δημιουργήθηκαν έως το τέλος του 2023. Όσες οφειλές δημιουργήθηκαν από το 2024 και μετά θα πρέπει να ενταχθούν στις πάγιες ρυθμίσεις, γεγονός που δυσκολεύει ακόμη περισσότερο όσους έχουν συσσωρευμένες υποχρεώσεις διαφορετικών περιόδων.
Η εμπειρία δείχνει ότι όταν μια ρύθμιση δεν ανταποκρίνεται στις πραγματικές οικονομικές δυνατότητες των οφειλετών, η συμμετοχή παραμένει περιορισμένη. Αντίθετα, οι 100 δόσεις του 2015 και οι 120 δόσεις του 2019 απέδειξαν ότι όταν το κράτος προσφέρει ρεαλιστικούς όρους, με ουσιαστικά κίνητρα και ελάφρυνση των προσαυξήσεων, αυξάνεται η εισπραξιμότητα των δημοσίων εσόδων και περισσότερες επιχειρήσεις καταφέρνουν να επιστρέψουν στην οικονομική κανονικότητα.
Η οικονομία δεν χρειάζεται αποσπασματικές ρυθμίσεις κάθε λίγα χρόνια. Χρειάζεται ένα μόνιμο, σταθερό και λειτουργικό πλαίσιο διαχείρισης οφειλών, που θα επιτρέπει στους συνεπείς αλλά οικονομικά πιεσμένους φορολογούμενους να ανταποκρίνονται στις υποχρεώσεις τους, αντί να οδηγούνται εκτός συστήματος.
Αύξηση του ακατάσχετου
Θετική εξέλιξη αποτελεί και η αύξηση του ακατάσχετου ορίου τραπεζικών καταθέσεων.
Το όριο για οφειλές προς το Δημόσιο αυξάνεται από τα 1.250 στα 1.600 ευρώ, ενώ αυξάνονται και τα αντίστοιχα όρια στις απαιτήσεις μεταξύ ιδιωτών.
Η συγκεκριμένη παρέμβαση αναγνωρίζει, έστω και με καθυστέρηση, ότι το κόστος ζωής έχει μεταβληθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια και ότι η προστασία ενός ελάχιστου εισοδήματος αποτελεί βασική προϋπόθεση κοινωνικής συνοχής.
Στεγαστική πολιτική και αγορά ακινήτων
Το στεγαστικό πρόβλημα εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τα ελληνικά νοικοκυριά.
Το νομοσχέδιο διευρύνει τα εισοδηματικά κριτήρια για την επιστροφή ενοικίου, αυξάνοντας σημαντικά τον αριθμό των δικαιούχων. Παράλληλα, προβλέπει επιστροφή δύο ενοικίων για εκπαιδευτικούς, ιατρούς, νοσηλευτές και λοιπό υγειονομικό προσωπικό που υπηρετούν στην περιφέρεια.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι παρεμβάσεις στις βραχυχρόνιες μισθώσεις. Η επέκταση των περιορισμών τύπου Airbnb στη Θεσσαλονίκη δείχνει τη διάθεση της Πολιτείας να αντιμετωπίσει την έλλειψη διαθέσιμων κατοικιών για μακροχρόνια μίσθωση.
Παράλληλα, μέσω του προγράμματος «Κατασκευάζω – Νοικιάζω» δίνονται φορολογικά κίνητρα σε επιχειρήσεις που θα επενδύσουν στην κατασκευή νέων κατοικιών με αποκλειστικό σκοπό τη μακροχρόνια μίσθωση. Πρόκειται για μια προσπάθεια ενίσχυσης της προσφοράς κατοικιών, η οποία θα κριθεί στην πράξη από το επενδυτικό ενδιαφέρον που θα προσελκύσει.
Ενισχύσεις για οικογένειες και ευάλωτους πολίτες
Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει επίσης στοχευμένες κοινωνικές παρεμβάσεις.
Προβλέπεται έκτακτη οικονομική ενίσχυση 150 ευρώ ανά εξαρτώμενο τέκνο, η οποία θα χορηγήθηκε έως 30/06 και θα ολοκληρωθεί έως 31/08 ,χωρίς αίτηση και θα είναι αφορολόγητη και ακατάσχετη.
Παράλληλα, η ετήσια ενίσχυση προς συνταξιούχους και ευάλωτες κοινωνικές ομάδες αυξάνεται από 250 σε 300 ευρώ, ενώ διευρύνονται τα κριτήρια ένταξης ώστε να καλυφθεί μεγαλύτερος αριθμός δικαιούχων.
Στήριξη του πρωτογενούς τομέα
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η αλλαγή στον τρόπο επιστροφής του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στο αγροτικό πετρέλαιο.
Από τον Νοέμβριο του 2026 η επιστροφή θα πραγματοποιείται απευθείας στην αντλία μέσω ψηφιακής εφαρμογής της ΑΑΔΕ, επιτρέποντας στους παραγωγούς να λαμβάνουν άμεσα το όφελος κατά την αγορά του καυσίμου.
Πρόκειται για ένα πάγιο αίτημα του αγροτικού κόσμου που, εφόσον εφαρμοστεί αποτελεσματικά, μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη μείωση του κόστους παραγωγής.
Οι θετικές παρεμβάσεις δεν αρκούν από μόνες τους
Το πολυνομοσχέδιο περιλαμβάνει αρκετές θετικές διατάξεις και κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση σε μια σειρά από ζητήματα. Ωστόσο, η ουσία δεν βρίσκεται μόνο στις επιμέρους παρεμβάσεις αλλά στη συνολική φιλοσοφία άσκησης πολιτικής.
Για πολλά χρόνια το κράτος φαίνεται να νομοθετεί έχοντας ως βασικό σημείο αναφοράς τον παραβατικό φορολογούμενο και όχι τον συνεπή πολίτη και επιχειρηματία. Έτσι δημιουργούνται συχνά κανόνες υπερβολικά αυστηροί, πολύπλοκοι και δύσκολα εφαρμόσιμοι, οι οποίοι τελικά επιβαρύνουν εκείνους που προσπαθούν να παραμείνουν συνεπείς.
Η υγιής επιχειρηματικότητα χρειάζεται σταθερότητα, προβλεψιμότητα και εμπιστοσύνη. Χρειάζεται ένα κράτος που να λειτουργεί ως συνεργάτης και όχι ως διαρκής αντίπαλος.
Η πραγματική επιτυχία του νέου νομοσχεδίου δεν θα κριθεί από τις εξαγγελίες ούτε από τον αριθμό των διατάξεων που περιλαμβάνει. Θα κριθεί από το κατά πόσο θα βελτιώσει την καθημερινότητα των πολιτών, θα ενισχύσει τη ρευστότητα της αγοράς και θα δημιουργήσει ένα πιο δίκαιο και λειτουργικό οικονομικό περιβάλλον.
Γιατί η ανάπτυξη δεν χτίζεται μόνο με νέους νόμους. Χτίζεται κυρίως με κανόνες που εφαρμόζονται, εμπνέουν εμπιστοσύνη και επιβραβεύουν τη συνέπεια.
Email: [email protected]
Πρόεδρος ΕΦΦΕ Άρτας-Φιλιππιάδας
Μέλος Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Φοροτεχνικών (ΠΟΦΕΕ)