Στην Ελλάδα καταγράφονται σήμερα σχεδόν 800.000 άδεια ακίνητα. Την ίδια στιγμή, νέοι άνθρωποι, εργαζόμενοι, εκπαιδευτικοί και νέες οικογένειες στην Πρέβεζα και σε ολόκληρη τη χώρα βιώνουν μια πρωτοφανή στεγαστική ασφυξία.
Όταν ένας άνθρωπος δεν μπορεί πλέον ούτε να νοικιάσει ούτε να αγοράσει ένα σπίτι για να ριζώσει στον τόπο του, οφείλουμε ως κοινωνία να θέσουμε το θεμελιώδες ερώτημα: ποιος τελικά αποφασίζει για τις γειτονίες μας και τις ζωές μας;
Η μόνη δομική λύση —τόσο για το σήμερα όσο και για το αύριο— είναι μία: να δημιουργήσουμε, για πρώτη φορά στη χώρα μας, ένα πραγματικό απόθεμα δημόσιας, κοινωνικής και προσιτής κατοικίας. Ξέρετε πού βρίσκεται η Ελλάδα σήμερα σε αυτό; Στο απόλυτο μηδέν (0%), την ώρα που ο ευρωπαϊκός μέσος όρος κυμαίνεται στο 7% με 9%.
Ας κοιτάξουμε τι συμβαίνει δίπλα μας. Στη Βιέννη, σχεδόν το 80% των ανθρώπων ζει σε δημοτικές ή επιδοτούμενες κατοικίες με κοινωνικό ενοίκιο.
Εκεί, τα συμβόλαια σχεδιάστηκαν για να προσφέρουν πραγματική ασφάλεια: είναι κυρίως αορίστου χρόνου, μεταβιβάζονται ακόμα και στα παιδιά, εξασφαλίζοντας στην οικογένεια ένα σταθερό κεραμίδι για όλη της τη ζωή.
Στην Ελλάδα, πάλι, βλέπουμε το ακριβώς αντίθετο: σπατάλη, εγκατάλειψη η και ξεπούλημα του δημόσιου πλούτου μας. Και δεν χρειάζεται να ανατρέξουμε στην Αθήνα· αρκεί να κοιτάξουμε την ίδια την Πρέβεζα.
Πάρτε για παράδειγμα το Παλαιό Τελωνείο Πρέβεζας: ένα ιστορικό κτίριο 308 τ.μ. (σε οικόπεδο 1.309 τ.μ.), που πέρασε πρόσφατα πλέον οριστικά στον Δήμο Πρέβεζας. Το κτίριο παραμένει αχρησιμοποίητο, φέροντας τον αυστηρό συμβατικό όρο ότι απαγορεύεται κάθε εμπορική χρήση ή υπομίσθωση. Δίπλα του, στο ίδιο στρατηγικό οικοδομικό τετράγωνο, βρίσκεται η Παλιά Λέσχη Αξιωματικών (ΛΑΦ), που επίσης παραχωρήθηκε στον Δήμο. Ενώ για αυτά τα κτίρια ο Δήμος δρομολογεί κοινωφελείς χρήσεις —ένα Δημοτικό Κέντρο Μετάβασης και έναν χώρο τεχνών— το μεγάλο οικιστικό απόθεμα της πόλης παραμένει περιθωριοποιημένο: τα πρώην Στρατιωτικά Οικήματα Αξιωματικών (ΣΟΑ).
Μιλάμε για ολόκληρα συγκροτήματα κατοικιών μέσα σε πρώην στρατόπεδα, όπως το «Σολωμού» (25.484 τ.μ.). Αυτά τα διαμερίσματα των 70 έως 85 τ.μ. σταμάτησαν να κατοικούνται. Σήμερα ρημάζουν μέσα στην εγκατάλειψη, την ώρα που το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας και το ΤΕΘΑ σχεδιάζουν την κτηματομεσιτική «αξιοποίηση» ή πώλησή τους, κλείνοντας τα μάτια στις επιτακτικές ανάγκες της τοπικής κοινωνίας που διεκδικεί τη χρησιμοποίησή τους για στέγαση.
Αυτή είναι η ουσία της χρηματιστικοποίησης της στέγης: το σπίτι από κοινωνικό αγαθό μετατρέπεται σε επενδυτικό προϊόν. Η ανεξέλεγκτη εξάπλωση των βραχυχρόνιων μισθώσεων (Airbnb) και η Golden Visa μετέτρεψαν τα σπίτια για τους μόνιμους κατοίκους σε είδος εν ανεπαρκεία.
Τα ενοίκια εκτοξεύτηκαν και οι γειτονιές αδειάζουν από τους ανθρώπους τους, χάνοντας την ίδια την ψυχή τους. Όταν το 57% των Άμεσων Ξένων Επενδύσεων στη χώρα αφορά αγοραπωλησίες ακινήτων, ο πρωθυπουργός βαφτίζει αυτή τη ληστεία «ανάπτυξη». Ανάπτυξη όμως για ποιον;
Αυτό που βιώνουμε δεν είναι απλώς μια στεγαστική κρίση· είναι μια βαθιά κρίση δημοκρατίας. Οι αποφάσεις αφαιρέθηκαν από τον δημοκρατικό έλεγχο των τοπικών κοινωνιών και παραδόθηκαν στα funds, τα οποία αποσύνδεσαν τις τιμές των σπιτιών από τους μισθούς των ανθρώπων.
Όμως η κοινωνία δεν μένει σιωπηλή. Σε όλο τον κόσμο, τα κινήματα από τα κάτω βάζουν πιεστικά το αίτημα της δικαιοσύνης στη στέγαση.
Σκεφτείτε τη δράση των διεθνών μας δικτύων, όπως η Unione Inquilini, η IAI (Διεθνής Συμμαχία Κατοίκων) και οι ακτιβιστές της PAH στην Ισπανία, που δείχνουν πώς η συλλογική οργάνωση γίνεται πραγματικό ανάχωμα στην κερδοσκοπία.
H συνείδηση διαμορφώνεται και μετασχηματίζεται μέσα στη συλλογική δράση. Τα εγκαταλελειμμένα ΣΟΑ στην Πρέβεζα δεν πρέπει να παραδοθούν στους μηχανισμούς του εξευγενισμού και της αγοράς. Μπορούν και πρέπει να αποδοθούν στην τοπική κοινωνία, να ανακαινιστούν με δημόσια κονδύλια και να αποτελέσουν τον πρώτο πυρήνα ενός Δημόσιου Αποθέματος Κοινωνικής Στέγης στην Πρέβεζα.
Ο αγώνας μας είναι αγώνας για τη δημοκρατία, την ισότητα και το δικαίωμα στην πόλη.
Για ένα μοντέλο όπου οι ζωές των ανθρώπων θα αξίζουν περισσότερο από τα κέρδη των επενδυτών.