Στη σημερινή πολιτική συγκυρία, ένα από τα πιο εμφανή χαρακτηριστικά του ελληνικού κομματικού συστήματος είναι ο κατακερματισμός της κεντροαριστεράς. Παραδοσιακοί πολιτικοί χώροι, όπως το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΡΙΖΑ, δείχνουν να έχουν διασπαστεί σε επιμέρους τάσεις, ομάδες και προσωποκεντρικούς μηχανισμούς, χωρίς όμως κανένα από αυτά τα τμήματα να καταφέρνει να αποκτήσει ουσιαστική και σταθερή διείσδυση στην κοινωνία.
Ακόμη και αθροιστικά, η επιρροή τους δεν φαίνεται να μεταφράζεται σε πραγματική κοινωνική δυναμική.Το βασικό πρόβλημα δεν είναι μόνο οργανωτικό ή πολιτικό· είναι βαθιά κοινωνικό. Υπάρχει μια έντονη αναντιστοιχία ανάμεσα στην κοινωνική βάση και στην κομματική έκφραση. Μεγάλα τμήματα των πολιτών —ιδίως οι νεότερες γενιές— δεν νιώθουν ότι εκπροσωπούνται, ούτε ότι υπάρχει ένα πειστικό πολιτικό αφήγημα που να ανταποκρίνεται στις ανάγκες και τις αγωνίες τους.
Σε αυτό το κενό, οι παραδοσιακοί δεσμοί που συνέδεαν τα κόμματα με την κοινωνία έχουν σε μεγάλο βαθμό αποδυναμωθεί.
Εκεί όπου κάποτε υπήρχαν ιδεολογικές ταυτίσεις και συλλογικές αναφορές, συχνά σήμερα επιβιώνουν μόνο πελατειακές πρακτικές και περιορισμένα δίκτυα εξυπηρετήσεων. Αυτού του τύπου η σύνδεση, όμως, δεν μπορεί να παράγει εμπιστοσύνη ούτε να στηρίξει μια σύγχρονη πολιτική πρόταση με προοπτική.
Η συζήτηση για «διεύρυνση» των κομμάτων αποδεικνύεται συχνά επιφανειακή. Η ανακύκλωση παλαιών, φθαρμένων πολιτικών προσώπων ή η ένταξη επαγγελματιών της πολιτικής δεν συνιστά ουσιαστική ανανέωση. Αντιθέτως, ενισχύει την εικόνα ενός κλειστού συστήματος που αναπαράγει τον εαυτό του, απομακρυσμένου από την κοινωνική πραγματικότητα.
Η πραγματική διεύρυνση οφείλει να είναι κοινωνική και όχι μόνο κομματική. Πρέπει να απευθύνεται άμεσα στους πολίτες, να ενσωματώνει νέες ιδέες, νέα πρόσωπα και κυρίως νέες μορφές συμμετοχής. Ιδιαίτερη σημασία έχει η επανασύνδεση με τη νεολαία, η οποία σε μεγάλο βαθμό έχει απομακρυνθεί από την ενεργό πολιτική συμμετοχή, επιλέγοντας την αποχή λόγω έλλειψης εμπιστοσύνης.
Η κρίση εκπροσώπησης δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί χωρίς ένα νέο, σαφές και αξιόπιστο πολιτικό αφήγημα. Ένα αφήγημα που δεν θα περιορίζεται σε γενικόλογες διακηρύξεις, αλλά θα δίνει συγκεκριμένες απαντήσεις για την εργασία, την καθημερινότητα, την κοινωνική δικαιοσύνη και τις προοπτικές της χώρας. Χωρίς αυτό, οποιαδήποτε προσπάθεια συνεργασιών ή «προγραμματικών συγκλίσεων» κινδυνεύει να εκληφθεί ως ευκαιριακή και ιδιοτελής.
Το ερώτημα που τίθεται είναι ποιος ή ποιοι μπορούν να εκφράσουν αυτή τη νέα προοπτική. Η απάντηση παραμένει ανοιχτή. Ωστόσο, ο χρόνος δεν είναι απεριόριστος. Η παρατεταμένη αδυναμία πειστικής εκπροσώπησης ενισχύει την αποχή και τη δυσπιστία, υπονομεύοντας τη συμμετοχή των πολιτών στη δημοκρατική διαδικασία.
Εν τέλει, η επανεκκίνηση δεν θα προκύψει μόνο «από τα πάνω». Θα απαιτήσει ενεργοποίηση της ίδιας της κοινωνίας. Οι πολίτες δεν είναι απλοί αποδέκτες πολιτικών επιλογών· είναι οι φορείς που μπορούν να διαμορφώσουν τις προϋποθέσεις για ένα νέο ξεκίνημα.
Η επανασύνδεση πολιτικής και κοινωνίας δεν είναι εύκολη υπόθεση. Είναι όμως αναγκαία — και ίσως η μόνη προϋπόθεση για να επιστρέψει η εμπιστοσύνη και η ελπίδα στο δημόσιο βίο.
Παιδίατρος, Διεύθυνση: Σπηλιάδου 10, Πρέβεζα 48100,